Thứ Sáu, 26 tháng 1, 2024

728. PHONG THÁNH

 

PHONG THÁNH

Đã từ lâu, mỗi lần bù khú với bạn, khi men đã thấm, bao giờ cũng tếu táo vài câu gọi là “thơ” Bút Tre, rồi cười nghiêng ngả. Có bạn khen hay, có bạn: Rằng hay thì thật là hay/ Ngẫm ra thì quá đả đay ngôn từ. Chuyện rôm rả, ngon trớn bỗng: E hèm! Đó đâu phải là thơ ông Bút Tre. Toàn thơ nhại cả. Ông Bút Tre thật… có anh bạn phanh gấp. Mọi khuôn mặt đớ ra, chưng hửng. Chuyện “thơ” Bút Tre” tan theo hơi rượu cũng đã bao năm rồi. Mãi gần đây, ngang qua sạp báo thấy cuốn: “Bút tre và giai thoại” của Ngô Quang Nam nằm lộ thiên, khuôn mặt thơ ấy mới tái hiện.

Thứ Ba, 16 tháng 1, 2024

727. BẠT PHƯƠNG NGƯỜI LÊNH ĐÊNH

 


BẠT PHƯƠNG NGƯỜI LÊNH ĐÊNH

 

                                Hoàng Dục

Cảm thơ Nguyễn Đức Bạtngàn, lắm lúc cứ loay hoay giữa: Lấy người mà hiểu thơ hay Lấy thơ mà hiểu thơ (Lê Quý Đôn). Bởi Bạtngàn mãi thuộc thân của một thời Như giọt mưa xuân, Hương đất, Giã từ ân phúc[1], một thời giảng đường đại học, một thời vẫy vùng trong dòng Ô Lâu, một thời lang thang trên những nẻo đường quê. Dẫu biết thơ là sự thăng hoa cảm xúc của thi sĩ, nhưng ngày xưa không thôi gây nhiễu. Kỉ niệm choáng tâm trí như lớp váng che chắn câu chữ trữ tình, nên trang giấy cứ bâng khuâng trước đèn.

726. ĐỨC PHẬT TẬT NGUYỀN

 

Đoản văn cuối tuần

 ĐỨC PHẬT TẬT NGUYỀN  

 

Nhiều năm trước, một lần ở New Delhi, trước khi bay về Boston tôi ghé tới khu bán hàng kỷ niệm để mua một vài món quà. Vài tiệm lớn bán thảm Kashmir, đồ trang sức, còn hầu hết đều bán hình tượng, nhiều nhất là tượng Đức Phật. 

Thứ Tư, 13 tháng 12, 2023

725. NGUỒN GỐC TIẾNG VIỆT

   Đọc TIA SÁNG online, gặp bài viết thú vị tác giả Nguyễn Hải Hoành về nguồn gốc Tiếng Việt. Mạn phép trích đăng, một là làm tư liệu, hai là muốn khẳng định tính chất bản địa, bản ngữ của tiếng Việt. Tiếng Việt là của dân tộc Việt. Một dân tộc riêng, có một tiếng nói riêng, tất sẽ sinh thành và phát triển một nền văn hóa riêng. Tất nhiên, trong qua trình tiếp xúc với hệ ngữ khác, nền văn hóa khác sẽ có sự tiếp biến, vay mượn để làm giàu kho từ vựng và bổ sung những nét đẹp văn hóa của nhân loại cho văn hóa của dân tộc mình. Vay mượn là tính chất phổ biến của các dân tộc trên thế giới. 
    Hiểu  như vậy để thấy người Việt không đồng chủng, đồng văn với người Hán-Tạng, rộng hơn là người Trung Quốc.
 
VÌ SAO TIẾNG VIỆT KHÔNG CÙNG NGUỒN GỐC VỚI TIẾNG HÁN

Nguyễn Hải Hoành

Mối quan hệ giữa tiếng Việt với tiếng Hán là mối quan tâm lớn xưa nay của người Việt và là đối tượng nghiên cứu của giới ngôn ngữ học Việt Nam cũng như quốc tế trong gần 150 năm nay. Nhiều kết quả nghiên cứu liên quan đã được công bố, trong đó có cuốn “Lịch sử ngôn ngữ người Việt”1 của giáo sư, tiến sĩ Trần Trí Dõi. Trong cuốn sách đó tác giả đã lý giải vì sao tiếng Việt không cùng nguồn gốc với tiếng Hán.

Thứ Ba, 12 tháng 12, 2023

724. KIM ĐỊNH, NHÀ TRIẾT HỌC VIỆT NAM

GS Lương Kim Định
Đọc Vanvn.vn số 28-06-2021, thấy bài viết về GS Kim Định hay và đầy đủ nên xin phép được trích đăng trên trang nhà. GS Kim Định, thời sinh viên đã đọc nhiều tác phẩm của thầy với niềm ngưỡng vọng sâu sắc. Những tác phẩm của thầy đã cho tôi cái nhìn dân tộc Việt với nhiều lớp trầm tích văn hóa sâu thẳm và lan tỏa. Điều thú vị là giúp tôi nghĩ về dân tộc Việt trên nền tảng đạo đức khoa học, chứ không bằng cảm tính hay nghe kẻ "môi giới lịch sử" hoặc một đầu bếp chỉ biết nấu một món duy nhất: "lẩu thập cẩm lịch sử",...  Xin cám ơn tác giả Phạm Huy Thông vì có cái nhìn khách quan về thầy Kim Định.

723. NGUYỄN LỘ TRẠCH, KẺ SĨ ĐAU ĐÁU KHÁT VỌNG DUY TÂN

 

NGUYỄN LỘ TRẠCH,
KẺ SĨ ĐAU ĐÁU KHÁT VỌNG DUY TÂN
 
Trong lời tựa “Quỳ ưu lục”, Nguyễn Lộ Trạch đã mượn thơ của Trương Quảng Khê vịnh Giả Nghị để bày tỏ hoài bão và lí tưởng của mình:
             Ngã diệc vị quân trường thái tức
            “Trị an” đồ tác hán văn chương
            (Ta cũng vì ông than thở mãi
            “Trị an” chỉ một áng văn chương)

Chủ Nhật, 1 tháng 1, 2023

722. THƠ KHÓC CHỊ

Lăng mộ của chị tại làng Kế Môn
Chị đi vào cói hết đi vào cõi hết đã tròn một năm (8-12 Tân Sửu- 8-12- Nhâm Dần). Các cháu từ xa về dự lễ tiểu tường của mẹ. Gia đình đầm ấm nhưng trống vắng hình ảnh chị. Xuống thắp hương cho chị. Bỗng nhớ đến cảm xúc khi nghe tin chị mất. Cứ ngẩn ngơ, lặng lặng, rồi nghĩ về mẹ, về những ruột rà. Bài thơ này làm khi chị mất, nay mới đăng. Cầu chúc chị thanh thản trong cõi vĩnh hằng.

Chủ Nhật, 25 tháng 12, 2022

721. BÀI CA TÂM VÀ PHẬT

PHẬT TÂM CA

慧中上士,

Tuệ Trung Thượng sĩ 

Phật tâm ca là chùm thơ của Tuệ Trung Thượng Sỹ Trần Tung. Bài dưới đây là bài 1.  Bài thơ bàn về tâm và Phật. Và cho rằng cả hai không phân biệt. Cả hai cùng diệt cùng sinh. Phân biệt tâm Phật là do nhị kiến, do ngã chấp. Do đó, vứt bỏ cái tính thấy, tính nghe, sự suy nghiệm lí trí; để tâm rỗng rang thì đạt đến chỗ diệu ngộ. Lúc ấy tâm là Phật, Phật cũng là tâm. Nếu còn phân vân, cứ hỏi Phật tương lai là Phật Di Lặc. Nhưng e rằng Phật Di Lặc cũng chỉ mỉm cười thôi.

Thứ Hai, 5 tháng 12, 2022

720. BÙI GIÁNG, MỘT BÀI THƠ LẠC VẦN

Xin giới thiệu với bạn đọc bài viết của nhà thơ Nguyễn Đình Toàn về Thi sĩ kì dị Bùi Giáng. Bài viết trích dẫn nhiều nhận định thuận chiều có, trái chiều có của các nhà nghiên cứu phê bình văn học tên tuổi về thơ của Trung niên thi sĩ Báng Giùi. Qua đó, Nguyễn Đình Toàn nêu ý riêng của mình: "Bùi Giáng, một bài thơ lạc vận". Đây là một nhận định vô cùng thú vị. Ai bảo lạc vận là dở. Thơ lạc vận có khi là tuyệt tác. Bởi đó là lạc vận thiên tài. Hoàng Hạc lâu của Thôi Hiệu là một minh chứng hùng hồn.

Thứ Hai, 28 tháng 11, 2022

719. THỊ TỊCH

THỊ TỊCH

Pháp Loa thiền sư

Thiền sư Pháp Loa (1284-1330) tục danh là Đồng Kiên Cương. Ngài sinh ra ở làng Cửu La, huyện Chí Linh, châu Nam Sách, lộ Lạng Giang (nay là tỉnh Hải Dương). Từ nhỏ ngài vốn thông minh và yêu thích Phật pháp. Năm ngài 21 tuổi, Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông đã thọ giới sa di và đặt pháp hiệu Thiện Lai cho ngài. Năm sau, ngài lại được Trần Nhân Tông thọ giới Tỳ kheo và Bồ tát; đồng thời ban phap danh là Pháp Loa. Năm 1308, trụ trì chùa Báo Ân ở Siêu Loại. Cũng chính năm này, ngài được ban áo pháp chính thức trở thành Đệ nhị Tổ chân truyền của Thiền phái Trúc Lâm ở tuổi 23.

Thứ Hai, 14 tháng 11, 2022

718. KÍ ỨC BỊ ĐÁNH THỨC


KÍ ỨC BỊ ĐÁNH THỨC

Những ngày của tháng 11, đồng nghiệp, bằng hữu và học trò cũ lại tưới tẩm niềm vui của mình bằng những lời chúc tụng, bằng những cánh hoa rạng rỡ và bằng cả những cái bắt tay đi đôi với nụ cười thân tình. Lòng rộn vui thêm trên nền ngày tháng bằng lặng trôi qua. Vậy mà, như có cái gì đó lấn cấn, có điều gì đó cản trở dòng chảy của sự hân hoan, tâm hồn bị chùng xuống, trí não lại lăn tăn lục vấn vùng kí ức đã đóng gói nằm yên trong ngăn kéo quá vãng. Cái nghiệp dạy học lại phá vỏ sự phong bế trồi ra thở dài.

Thứ Tư, 19 tháng 10, 2022

717. THIỀN SƯ BẢO GIÁM

CẢM HOÀI I

(Thiền sư Bảo Giám)

Thiền sư Bảo Giám họ Kiều, tên Phù, người làng Trung Thụy, chưa rõ năm sinh. Thuở nhỏ học đạo Nho, bản tính trung hậu, tín nghĩa và điềm đạm. Thi đỗ và làm quan dưới thời vua Lý Anh Tông (1137-1175). Năm 30 tuổi xin thôi việc, tìm đến chủa Bảo Phúc, hương Đa Vân (Hòa Bình) xin xuất gia, thuộc thế hệ thứ 9 dòng thiền Quan Bích (Vô Ngôn Thông). Sư viên tịch ngày 7 tháng 5 năm Quý Tỵ (18-06-1173). Sư để lại bài thơ CẢM HOÀI gồm 2 kì. Bài dưới đây là kì 1.

Thứ Tư, 28 tháng 9, 2022

716. CHUYẾT CÔNG HÒA THƯỢNG

CHUYẾT CÔNG HÒA THƯỢNG  

Theo Chuyết Công ngữ lục, Hòa thượng Chuyết Công (1590-1644), ngài họ Lý, húy là Viên Văn, hiệu là Chuyết Chuyết, người Tiệm Sơn, Hải Trừng, Thanh Chương, Mân Điền (Trung Quốc). Ngài thuộc dòng Lâm Tế, pháp hệ thứ 34.

Thứ Bảy, 17 tháng 9, 2022

715. ĐI XA ĐỂ NGHĨ LẠI GẦN

Đây là nhan đề bài viết của nhà văn Nguyên Ngọc. Bài viết thể hiện cái nhìn văn hóa dân tộc Việt từ xa, từ đất nước Lào của nhà văn. Bằng cái nhìn so sánh, giọng văn nhẹ nhàng, tinh tế, tác giả đã cho người đọc thấy được những gì cần thấy. Chính vì vậy, mình xin phép nhà văn được đăng lại trên trang này.

Thứ Hai, 12 tháng 9, 2022

714. MÊ NGỘ KHÔNG KHÁC

MÊ NGỘ KHÔNG KHÁC

Chuyện kể rằng:

Một lần, Thượng Sĩ vào cung thăm thái hậu. Bà mở tiệc thịnh soạn chiêu đãi. Ông gắp thịt ăn. Thái hậu lấy làm lạ hỏi: “Anh tu thiền mà ăn thịt, đâu thể thành Phật”. Chỉ vì một lúc ăn thịt mà không thể thành Phật thì con bò đã thành Phật từ lâu. Bò là bò mà Phật là Phật. Dẫu bò cũng có tánh Phật.

Thứ Năm, 11 tháng 8, 2022

713. CHUYỆN BÀI THƠ: TA VỀ

 

Lên Facebook một người bạn-Phạm Ngọc Cảnh Nam, đọc được bài của tác giả Hồ Thị Ngọc Trang "Quên sao được mà quên". Bài viết kể chuyện gặp gỡ với nhà thơ Tô Thùy Yên, được nghe nhà thơ đọc bài thơ "TA VỀ". Bài viết là một tư liệu về Tô Thùy Yên và thi phẩm Ta về. Xin mạn phép trích đăng làm tư liệu.

THƯ NHÀ 23

QUÊN SAO ĐƯỢC MÀ QUÊN

Hồ Thị Ngọc Trang

Lần đầu tiên anh Tô Thùy Yên đọc bài thơ TA VỀ trước cử tọa mấy chục người là ở nhà của chúng tôi trong một buổi họp mặt, thật ra bữa ăn giỗ. Đó những năm gần cuối thập niên 80 và anh Yên mới từ nhiều trại “cải tạo” trong Nam ngoài Bắc trở về. Ngoài người lớn trong gia đình như anh Chánh, anh Cường và chị Nhung, vợ chồng tôi cùng các bạn như anh Đoàn Tường, anh Tâm, Anh Yên và chị Bích, còn có thêm một đám thiếu niên là các con cháu trong nhà. Chừng ấy người, già trẻ lớn bé, lắng nghe bài thơ dài 124 dòng được đọc liên tục bằng giọng miền Nam hào sảng và chậm rãi của tác giả.

Thứ Tư, 10 tháng 8, 2022

712. ĐỌC THƠ TUỆ SĨ

 

       Tuệ Sỹ, một bậc chân tu, một nhà thơ, một con người uyên áo thâm sâu bậc nhất trong tăng giới. Ông luôn là niềm kính trọng và cảm phục của mình. Với mình ông là tâm thức Việt thâm trầm. Vì vậy khi đọc bài viết của Đặng Tiến, không thể khác hơn. Xúc động và trân trọng nên xin đăng vào trang này.

             TUỆ SĨ, ĐIỆP KHÚC DƯƠNG TRẦN

Đặng Tiến

      Tuệ Sĩ là bậc danh sĩ cao tăng, đã trọng nhiệm nhiều chức vụ trong hàng giáo phẩm Phật giáo Việt Nam. Trong và ngoài nước nhiều người biết danh và ái mộ, qua những trầm luân mà ông chịu đựng non nửa thế kỷ, chúng tôi không nhắc lại nơi đây, vì ai muốn truy tìm thì rất dễ.

Chủ Nhật, 17 tháng 7, 2022

711. QUỐC TẾ CÔNG NHẬN CHỮ QUỐC NGỮ VIỆT NAM

Lên facebook của Võ Hữu Nhậm gặp bài viết về chữ Việt Nam được Quốc tế công nhận rất bổ ích. Mạn phép xin tác giả được đăng ở đây.

CHỮ QUỐC NGỮ CỦA NGƯỜI VIỆT NGÀY NAY ĐƯỢC CÔNG NHẬN LÀ MỘT TRONG 23 NGÔN NGỮ CHÍNH TRÊN THẾ GIỚI

Bùi Quang Trị

 Đó là điều mà hàng trăm dân tộc khác có nằm mơ cũng chưa thấy (kể cả người Thái Lan). Nên nhớ trước đây người Nhật đã có ý định latinh hóa tiếng Nhật nhưng đã sớm từ bỏ ý định này và  nhất là ông Mao Trạch Đông đã thất bại thảm hại với tư tưởng bành trướng chữ Hán và tiếng Hán của mình bằng các ký âm latinh.

Thứ Ba, 5 tháng 7, 2022

710. NHỮNG VẾT THƯƠNG RÁCH NÁT

Đây là bài viết của Lưu Trọng Văn. Tác giả viết trong cái không khí "Gia tài của mẹ" được ca sĩ Khánh Ly hát ở Đà Lạt bị cật vấn. Bức màn che bi kịch vẫn muốn đóng khép mãi để vinh danh vở kịch mặt nạ đang rề rà diễn, dẫu đã vắng người xem. Bài viết ngắn nhưng có giá trị nhất định. Xin được phép đăng lại để nhớ về nhận thức của thế hệ trẻ miền Nam ngày ấy về chiến tranh.

Chủ Nhật, 3 tháng 7, 2022

709.THÓI ĐỜI HƯ ẢO

 

Cuộc đời đầy phức tạp như một bức tranh muôn màu vì bị chi phối bởi quy luật biến thường. Thế nhưng mấy ai nhận chân được bản chất và quy luật ấy. Người ta sống mà cứ gởi thác đời mình vào trong giấc mộng Nam Kha. Thậm chí coi giấc mộng Nam Kha là sự sống của chính mình. Họ đâu thấy sự thật dâu bể đời. Đâu thấy mùa hạ sen đâm bông,  mùa xuân mai nở, trăng lặn cuối trời bóng không bao giờ trở lại, sông chảy về phía đông gặp biển, sóng chẳng thể quay về. Đời sông tự nhiên là vậy. Còn đời sống xã hội, nhà họ Vương, họ Tạ xênh xang áo gấm, én liệng ngày đêm, giàu sang tột bực đến thế; nay tất cả đã rời xa. Chim én đã tìm về nhà dân trăm họ bình thường. 

Sao không thoát đời hư ảo bằng con đường phá bỏ ngã chấp, tìm đến cái vô rộng rãi thênh thang.